Παύλος Μελάς Τότε Και Σήμερα

(...)Η εκδήλωσή μας απόψε δεν έχει εορταστικό ή ιστορικόφιλολογικό χαρακτήρα, αλλά, θα έλεγα, εκτάκτως δραματικό, όπως αντιλαμβάνεσθε, του εθνικού θέματος, που συγκλονίζει, τους τελευταίους μήνες, του "μακεδονικού".

Θέλω να το τονίσω αυτό ιδαίτερα και να το υπογραμμίσω ενωπίον της αγάπης σας, διότι ποτέ, ίσως, ο Παύλος Μελάς, που η θυσία του πυροδότησε τον Μακεδωνικό Αγώνα, την εξέγερση ολόκληρου του Ελληνισμού για τη σωτηρία της Μακεδονίας μας από τους Βουλγάρους κομιτατζήδες, δεν ήταν τόσο επίκαιρος όσο είναι σήμερα. Και ποτέ η θυσία του έχει τη σημασία που έχει τώρα. Γιατί και τώρα, καθώς θα δούμε, το ελλαδικό κράτος, βρίσκετε περικυκλωμένο από τις ίδιες δυνάμεις, όπως στα χρόνια του Μακεδονικού αγώνα, και βάλλεται καταιγιστικώς από εχθρούς και άσπονδους φίλους, όπως ακριβώς την εποχή εκείνη. Αλλά πρέπει να ομολογήσουμε, ότι και τότε και τώρα ήταν και είναι το ίδιο ανίσχυρο, σε αγωνία θανάτου και σε πλήρη αδυναμία να υπερασπιστεί διπλωματικώς και σταρτιωτικώς τα δίκαιά του και ακόμ ατην εδαφική ακεραιότητα. Και εσωτερικώς και εξωτερικώς η ίδια ακριβώς εικόνα. Η δύση του 20 ου αιώνα βρίσκει το ελλαδικό κράτος μπροστά στους ίδιους κινδύνους της ανατολής του. Ιδιαίτερα αυτό ισχύει για τη Μακεδονία μας.

Δεν είναι, λοιπόν, μόνο το πρόβλημα όπως παρουσιάζεται σήμερα, αλλά και η μακρά ιστορία του, που μόνη αυτή μπορεί να το αναλύσει και να το εξηγήσει.