Τα υπέρ και τα κατά Φράνκο: Οι Φάκελοι Mondadori

Τα δύο πρόσωπα του Φράνκο

Ήρωας ή τέρας;

Υπάρχουν δύο μύθοι για τον Φράνκο, αντίθετοι μεταξύ τους, που δεν μπορούν να μας βοηθήσουν να καταλάβουμε τον άνθρωπο. Ο μύθος του ήρωα που γεμίζει τις "εγκεκριμένες" βιογραφίες και τον επίσημο τύπο "μ'ένα δυσάρεστο άρωμα κολακείας: ο Φράνκο είναι ο Σωτήρας του δυτικού κόσμου, ο υπερασπιστής της πίστεως και του χριστιανικού πολιτισμού, ο σταυροφόρος κατά της μπολσεβικικής αθεΐας. Ο άνθρωπος που έδωσε στην Ισπανία πάνω από τριάντα χρόνια ειρήνης. Από την αντίθετη πλευρά, υπάρχει ο μύθος του "τέρατος": ο Φράνκο, ο φασίστας στρατηγός που δολοφόνησε τη Δημοκρατία, που συνεργάστηκε με τον Χίτλερ και τον Μουσσολίνι, ο σφετεριστής της εξουσίας που χάρη στις φασιστικές δυνάμεις έπνιξε την Ισπανία σε μια θάλασσα από αίμα, βαρύνει σαν ένας μολυβένιος μανδύας πάνω στη συνείδηση της Δύσεως" (Brian Crozier, "Franco", Λονδίνο 1967.