Πεζογραφία

Στις 5 του Μάη, λίγο πριν απ' το μεσημέρι, ένα θεόρατο αμερικάνικο τανκ, καπνισμένο και σημαδεμένο απ' τον πόλεμο, γκρέμισε την πύλη του Μαουτχάουζεν και μπήκε στον περίβολο. Κι αυτό το θεόσταλτο άρμα της ελευθερίας ήταν, λέει, ένα από τα αμέτρητα και ακατανίκητα της ενδέκατης ταξιαρχίας αρμάτων της τρίτης αμερικανικής στρατιάς, που διοικούσε κάποιος σπουδαίος στρατηγός ονόματι Τζορτζ Πάττον!...Τι ωραία λόγια, τι ουράνιες ειδήσεις... Οι πολεμιστές μας κοίταζαν σαστισμένοι, περήφανοι, περίλυποι... Καλά που κάνανε και μείνανε εκεί ψηλά, στη ράχη του τανκ. Γλιτώσανε από τόσες μάχες. Απ' τη χαρά μας δεν θα γλιτώνανε. Ουρλιάζαμε, ξεσκίζαμε τα ρούχα μας, ταρακουνιόμαστε σαν δαιμονισμένοι. Στριμωχνόμαστε, ποδοπατιόμαστε, για να φτάσουμε κοντά στο τανκ. Πολλοί πέφτανε πάνω και φιλούσαν τα καπνισμένα σιδερικά και άλλοι χτυπούσαν πάνω τα κεφάλια τους και κλαίγανε...

Πλήθος αποτελούν οι συγκλονιστικές περιγραφές και τα επεισόδια στο βιβλίο του κ. Καμπανέλλη. Διαβάζοντάς τα αναρωτιέσαι πώς μπορεί ο άνθρωπος να φτάσει σε τέτοιο σημείο αγριότητας και κτηνωδίας, και μάλιστα χωρίς να υποπτεύεται τη φθορά και την πτώση του. Γιατί όλοι τούτοι οι βασανιστές, οι περισσότεροι τουλάχιστον, δεν έπαυσαν να είναι τρυφεροί εραστές, αφοσιωμένοι σύζυγοι, φιλόστοργοι πατέρες. Η διπλή αυτή προσωπικότητα θα παραμένει ένα πρόβλημα, που θα υπαινίσσεται τη χαοτική φύση του ανθρώπου. [...] Αλλά εδώ, εκείνο που μας ενδιαφέρει δεν είναι ο πλουτισμός των γνώσεων μας, είναι η αμεσότητα της προσωπικής μαρτυρίας, που μας αναταράζει...

«...Ύστερα από την καταστροφή των Ανωγείων κανείς δεν ήξερε τι θα γίνει. Πόσοι θα γύριζαν πίσω, πότε θα ξαναχτιζότανε το χωριό. Τι πιθανότητες είχε ο γιατρός να αναπτύξει σοβαρή επαγγελματική δραστηριότητα στ' Ανώγεια, ικανή να συντηρήσει την οικογένειά του; Η απάντηση ερχότανε εύκολα. Οι πιθανότητες επαγγελματικής προκοπής στ' Ανώγεια ήσαν μηδαμινές. Αντίθετα, η εγκατάσταση στο Ηράκλειο είχε πολλές προοπτικές. Όπως ήταν ευσυνείδητος και αφοσιωμένος στη δουλειά του, δεν θα αντιμετώπιζε πρόβλημα. Εξάλλου, τα παιδιά χρειαζόντουσαν προσοχή, ειδικά τώρα που είχε σπάσει ο κοινωνικός ιστός (με την εισροή τόσων νέων κατοίκων, κάθε καρυδιάς καρύδι είχε μαζευτεί στο Ηράκλειο) κι έπρεπε κανείς νά' χει τα μάτια του δεκατέσσερα. Τέτοιες σκέψεις κι επιχειρήματα κυριαρχούσαν, κι ο γιατρός προσπαθούσε να αποφασίσει. Η σκέψη του ήταν καθηλωμένη στα ερείπια των Ανωγείων και στους ρακένδυτους Ανωγειανούς, που περιφερόντουσαν στα χωριά του Μυλοπόταμου χωρίς χρήματα, χωρίς έσοδα, χωρίς ιατρική περίθαλψη, ..

Όταν η Φωτεινή Σάντρη υποδέχεται τον Άγγελο στο σπίτι του "Κόκκινου Βράχου", μιας εξοχικής τοποθεσίας της Ζακύνθου, δεν φαντάζεται ότι ουσιαστικά υποδέχεται τη μεγαλύτερη αλλαγή στη ζωή της. Στην κορφή του βράχου, μέσα στα λιοστάσια με το κοκκινόχρωμα, στους ανθοστόλιστους κήπους, στις παραλίες και στις γραφικές εκκλησίες, γεννιέται ένα περίεργο "σ' αγαπώ". Ανάμεσα στη Φωτεινή και τον Άγγελο ένας έρωτας ξεκινά σαν το χαμόγελο της άνοιξης. Απότομα όμως μεταμορφώνεται σε καταλυτική δύναμη. Εκείνο το καλοκαίρι στη βίλα του "Κόκκινου Βράχου" κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί τις μοιραίες συνέπειες αυτής της γνωριμίας στη ζωή της Φωτεινής Σάντρη - μιας από τις πιο δημοφιλείς ηρωίδες του Ξενόπουλου...

Ο "Μέγας Ανατολικός" του Ανδρέα Εμπειρίκου...

Ένα από τα κλασσικά έργα του Κοραή...

«Η πρώτη κραυγή του ανθρώπου είναι κλάμα. Από κει και πέρα οι άνθρωποι ή παραμένουν άνθρωποι και κλαίνε ή γίνονται τέρατα και κάνουν τους άλλους να κλαίνε».Δύο στενοί φίλοι, ο Ευγενής Βενετός και ο Άρης Βεργωλής, μοιράζονται τη φτώχεια και την απελπισία και φουντώνουν από αγανάκτηση για την αδικία που κυβερνάει αυτό τον κόσμο, προσπαθώντας να την εξηγήσουν ο καθένας απ' τη μεριά του. Κάποτε θα συναντήσουν τυχαία -ή μήπως όχι;- τον γερο-Ραματά. Αυτός, στον παλιό καφενέ του, θα γίνει ο πατέρας τους, συντροφεύοντάς τους καθώς θα έρχονται αντιμέτωποι με τις επιλογές τους. Ώσπου μια μέρα θα πέσει στα χέρια τους το βιβλίο της Φούγιας, "Για λίγο ουρανό", που χωρίς να το περιμένουν θ' αλλάξει τελικά τη ζωή τους. Πρόσωπα που θα τα φέρει κοντά η τύχη, ίσως και το πεπρωμένο, τα οποία ανακαλύπτουν πως τελικά «οι κερασιές θ' ανθίσουν και φέτος»...«Νύσταξα να σε καρτερώ, έρωτα, και να λειώνωμπρος στο βιβλίο της ζωής σκυμμένος μια ζωή!Μα αν ήτανε να ερχόσουνα για ένα, έστω, πρωί,χίλια θε να 'δινα πρω..

Διηγήματα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη...

Τη λέξη "περιπέτεια" πάντα τη φανταζόμουν να περιπλανιέται φορώντας μποτάκια, ίσως γιατί μου θύμιζε προσκόπους στο δάσος να μαζεύουν ξύλα για να ανάψουν φωτιά. Όταν την έβρισκα χωμένη σε νοήματα σοβαρά, στενοχωριόμουν, λες και ασφυκτιούσε. Δυσφόρησα πολύ, λοιπόν, όταν γιατροί, γνωστοί και φίλοι άρχισαν να μιλούν για την "περιπέτεια" της υγείας μου, επιχειρώντας να της βγάλουν τα μποτάκια και να της φορέσουν παντόφλες.Το επόμενο διάστημα περιπλανήθηκα πολύ, πότε με τις παντόφλες στους διαδρόμους του νοσοκομείου κρατώντας το σταντ του ορού και πότε με τα μποτάκια στην εξοχή κρατώντας το τιμόνι του ποδηλάτου μου. Θέλησα να γράψω για την περιπλάνηση αυτή, για τις σκέψεις που γέννησε και τις αλλαγές που έφερε στη ζωή μου. Αποτύπωσα τα περιστατικά όπως έγιναν, τους διάλογους όπως ειπώθηκαν και τους ανθρώπους με τα πραγματικά τους ονόματα. Κι όταν τελείωσα -αφού δεν ήταν μυθιστόρημα- αναρωτήθηκα τι βιβλίο έγραψα. Ο χαρακτηρισμός "χρονικό" μου φαινόταν πομπώδης και η λέξη "μαρτυρία" στεγνή. Ώσ..

Ο καθένας μας μπορεί να διηγηθεί μια ερωτική ιστορία που αφορά τον ίδιον ή κάποιον άλλο, και να εξομολογηθεί εμπειρίες και σκέψεις. Τα διηγήματα του Χρήστου Δεσύλλα, ζωντανά δοσμένα, ξαφνιάζουν με το περιεχόμενό τους, τον ερωτικό τους χαρακτήρα και το πάθος εκείνων που τα βίωσαν, σε διαφορετικούς χρόνους και τόπους. Αναρωτιέται κανείς αν οι εξομολογήσεις είναι βιώματα και σκέψεις του ίδιου του συγγραφέα. Η ροή τους συνεπαίρνει τον αναγνώστη και τον βάζει σε ερωτηματικά. Ρεαλιστικά, ρομαντικά, αισθησιακά, μα πάνω απ' όλα ανθρώπινα, μας οδηγούν και σε άλλες εποχές, όταν οι άνθρωποι ήταν περισσότερο αθώοι και η ζωή παρά τις ελλείψεις φάνταζε πολύτιμη...

«Η ιδανική γυναίκα θα πρέπει να έχει τα μισά χρόνια του άντρα συν εφτά», λέει ο Ρόμπερτ. «Αν δεν κάνω κάτι για τον κόσμο, δε θέλω ν' ανήκω σε κανέναν κόσμο», λέει ο Νταβίντ. «Όσο κρατούν νερό τα μάτια μου, εσένα θα κοιτάνε», λέει η μάνα μου. «Εγώ δε ζητάω σύζυγο, εγγόνι ζητάω, και με Εγγλέζο να 'ναι, δε με νοιάζει», λέει ο πατέρας μου. «Ή ταν ή παρατάν», τους απαντάω και ορμάω! Η ιστορία μιας ιντερνασιονάλ παρέας που ξεχειλίζει από χιούμορ, τραγελαφικές καταστάσεις και δίψα για ζωή. Οι ήρωες τρέχουν και δε φτάνουν, όμως συχνά τους έρχεται ο ουρανός σφοντύλι. Ωστόσο δεν το βάζουν κάτω ποτέ, κι όταν η Ρένα Βλαχοπούλου τραγουδάει «και οι χαρές που καρτερώ μη σώσουνε και 'ρθούνε» της απαντάνε γελώντας «και οι χαρές που καρτερώ θα έρθουν να με βρούνε!» ..

Η αποψινή βραδιά είναι μαγευτική, όπως όλες οι βραδιές στις νότιες χώρες. Ήμουν με τη βάρκα μου στο λιμάνι. Η μπάντα παίζει στην προκυμαία· τα νερά του λιμανιού είναι σαν καθρέφτης, που μέσα τους καθρεφτίζονται οι βράχοι και τα βουνά. Ο ήλιος προ ολίγου έδυσε πίσω από τα χαμηλά βουνά του Ληξουρίου και για μια στιγμή έριξε την ανταύγειά του με μια κόκκινη λάμψη πάνω στην πλατιά έκταση του νερού - μια εικόνα χρωματισμένη τόσο απαλά και συγχρόνως τόσο λαμπρή και θερμή. Η βουή της πολιτείας δίνει ζωντάνια στο σιωπηλό τοπίο που σε περιβάλλει χωρίς όμως να φέρνει πολύ κοντά την ανθρώπινη φύση...

..

Ένα απο τα κλασσικά έργα του Μενέλαου Λουντέμη...